Thánh Tông Đồ

Sau khi nhận ấn tín Chúa Thánh Thần trong ngày lễ Ngũ Tuần mỗi tông đồ đi một ngả, rao giảng Tin Mừng khắp cõi. Mời quý vị cùng Tiếng Chuông lần lượt rảo qua các nẻo đường truyền giáo của các ngài; bắt đầu là vị tử đạo tiên khởi Giacôbê tông đồ.

Giacôbê và Gioan con Zêbêđê. Cha thuộc dòng dõi Lêvi, mẹ thuộc dòng dõi Juda.Gia đình giầu, có đoàn tầu đánh cá, có đầy tớ. Bà Zêbêđê là chị bà Maria Mẹ Chúa Giêsu. Xét về dòng tộc Giacôbê và Chúa Giêsu là anh em đôi con dì. Chúng ta không ngạc nhiên khi Phúc Âm nhắc đến anh em Chúa. Phêrô, Anrê, Gioan, Giacôbê và Jêsu là bạn thân từ nhỏ, sau này là môn đệ. Mọi công việc quan trọng Chúa đều tâm sự với các ông. Có mặt ở Capharnaum khi Chúa chữa bệnh cho mẹ vợ Phêrô. Nhìn Chúa ban sự sống cho con gái Gairô. Nghe Chúa đàm đạo với Tổ Phụ trên núi thánh. Đi với Chúa lên vườn Cây Dầu. Lẻn vào sân tòa án là Phêrô. Ngồi dưới chân thập tự với dì Maria và nhận về nuôi là Gioan.

Giacôbê và Gioan có tục danh là ‘con của Thần Sấm’ khi hai ông xin Chúa sai lửa bởi trời thiêu đốt thành Samaria vì thành này không đón tiếp khi các ngài ngang qua đó. Bác Zêbêđê xin Chúa cho hai anh, con bà, một ngồi bên phải, một bên trái trong nước trời. Không hứa nhưng hỏi có uống được chén đắng Chúa sắp uống. Các ông thưa được. Giaocôbe giữ lời hứa tử vì đạo dưới thời vua Herôđê Agrippa năm 44 (Cv 12,1-2). Hai người lính áp giải Zêbêđê đến tòa, khi nghe kể về cuộc đời truyền giáo và các phép lạ ngài làm, xin được chết tử hình chung với thánh nhân.

Có nhiều truyền thuyết khác nhau liên quan đến việc an táng.

Truyền thuyết một giải thích môn đồ ngài đêm đến ăn cắp xác chở đi. Thuyền thả trôi dọc bờ biển Tây Ban Nha. Bảy ngày sau đậu lại Galicia, thuộc Padron nơi ngài giảng Tin Mừng. Ngư phủ vớt xác các ngài đặt trên đá; đá mềm nhũn thành quan tài. Nữ hoàng Padron là Lupa không tin ra lệnh kéo xác đi, các con bò mộng kéo xác về kinh đô. Kinh ngạc và hoảng sợ Lupa đấm ngực thống hối xin xây đền kính thánh Giacôbê ngay trong cung điện. Quân man rợ đi đến đâu gặp gì phá nấy giáo dân dấu xác thánh nhân để bảo vệ. Xác thất lạc mãi 800 năm sau trong lúc chạy giặc giáo hữu gặp ba ngôi mộ tại Santiago, gần Galicia. Người ta tin đó là mộ của thánh Giacôbê và hai người lính. Kẻ tin, người nghi tranh biện mãi cho đến 1879 những người thợ xây tìm thấy sọ thánh nhân sau bàn thờ chính điện tại Jerusalem. Kết quả thử nghiệm đúng là xương thánh Giacôbê và được Đức Giáo Hoàng Lêo 13 xác nhận năm 1884.

Truyền thuyết hai giải thích sau khi chết các ngài được chôn cất tại Jerusalem. Năm 614 quân Persian chiếm Syria và Palestine. Để bảo vệ xác thánh giáo dân giấu đầu ngài tại Jêrusalem còn xác chuyển đến Santiago qua ngả Sinai. Giải thích hai nghe có vẻ hợp lí hơn nhưng các sử gia vẫn không hài lòng. Thứ nhất điều này không giải thích thỏa đáng tại sao lại phải dấu xác mãi tận Tây Ban Nha. Thứ hai xác bị thất lạc hơn tám trăm năm là một nghi vấn lớn. Nước Tây Ban Nha Xác nhận Giacobê truyền giáo tại đó và nhận ngài làm quan thầy trong khi các sử gia tranh biện cho rằng thánh nhân không hề đặt chân đến Tây Ban Nha. Một là đường xá cách trở; hai là ngài chết sớm. Lập luận đường xá cách trở không hợp lí vì thánh Phaolô trong thơ gởi tín hữu Rôma ước ao đi truyền giáo tại Tây Ban Nha nhưng chưa thực hiện thì đã tử vì đạo. Julia Caesar 60 năm truớc đó đã nhiều lần đến Tây Ban Nha nên việc đi lại vùng đất thuộc địa này không xa lạ gì với người Do Thái. Điều chắc chắn là Kitô giáo rất khởi sắc tại Tây Ban Nha vào thế kỉ thứ hai và ba, nhưng lịch sử truyền giáo thế kỉ đầu rất lờ mờ, nguyên cớ gây nên nhiều tranh biện.

Truyền thuyết về cuộc đời Zêbêđê

Điều ngạc nhiên là Phúc Âm thánh Gioan nhắc đến các ông Philip, Anrê, Nathanael, Bartôlômêo nhưng không nhắc gì đến anh mình là Giacôbê.

Có tin cho rằng Zêbêđê bắt đầu truyền giáo tại Judea và đi dần đến Tây Ban Nha. Tại đây rất ít người tin theo Chúa. Ông buồn nản chiều kia ngồi bên bờ sông Ebro thành Saragossa. Mẹ Maria hiện ra trên cột trụ an ủi, có hàng ngàn thiên thần ca hát. Zêbêđê cho xây thánh đường ngay nơi ấy đặt tên là Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Cột Trụ. Đoàn con Mẹ bên xứ Tây Ban Nha lớn mạnh từ dạo đó.

Sau khi thành lập xong Giáo Hội tại Tây Ban Nha Giacôbê trở lại Judea truyền giáo nhiều năm tại đó. Đụng đến miếng cơm, manh áo thầy phù thủy Philetus đến tranh biện nhưng sau tin theo, bỏ sư phụ Hermogenes. Ông dùng tà thuật thư yểm Philetus báo thù. Giacôbê được tin gởi cho Philetus chiếc khăn bùa phép không hại được Philetus. Phù thủy Hermogenes ngầm ám hại Giacôbê nhưng chính ông bị bệnh gần chết phải xin Giacôbê cứu chữa. Khỏi bệnh Hermogenes hết lòng tin Chúa.

Trong dịp lễ Vượt Qua Giacôbê về Jêrusalem kẻ phản bội nạp ngài cho vua Agrippa và ông bị xử trảm. Bị kết vào tội khuyến khích người nô lệ nổi loạn. Gây rối trật tự xã hội. Cổ võ phong trào đức tin lan tràn mãnh liệt tại Jerusalem khiến vua Herod Agrippa hoảng sợ cho ngai vàng của mình và tìm cách dập tắt phong trào theo Jesu nên giết các thủ lãnh của phong trào. Phêrô cũng bị giết vì những lí do này.

Truyền thuyết hai giải thích Giacôbê sang Tây Ban Nha để giúp những người Do Thái lưu đầy. Những người này thuộc bè rối Theudas và Judas (Cv. 5:37) nhắc đến. Sau khi thủ lãnh thất bại họ bị đi đầy làm nô lệ bên Tây Ban Nha. Giacôbê biết một số trong nhóm trên nên tình nguyện đến với chiên lạc nhà Israel. Nhiều sử gia Giáo Hội không đồng ý với giải thích trên nhưng họ không sao giải thích sự vắng mặt của Giacôbê. Sau ngày lễ Ngũ Tuần ông biến mất 14 năm và xuất hiện với gông đeo cổ tiếp theo là đầu rơi. Trong khi đó Giáo Hội Tây Ban Nha nhận ngài là đấng tiên phong mang Tin Mừng đến cho dân tộc họ. Vương cung thánh đường thánh Giacôbê bên Jerusalem hiện nay chính là nơi ngài nhận phước tử đạo. Đầu ngài bên Jerusalem nhưng xác bên Tây Ban Nha. Nên nhớ thời trung cổ có phong trào buôn bán thánh tích nên rất có thể nhiều vị thánh hài cốt được chia ra cất giữ ở nhiều nơi khác nhau.

Lược thuật trong cuốn: Tìm kiếm 12 Tông Đồ của W. McBirnie, Ph.D.