Lương tâm là gì?

1. Lương tâm là gì ?

. Lương có nghĩa là tốt như lương thiện.

. Tâm có nghĩa là lòng như tấm lòng vị tha.

Ta có thể định nghĩa : Lương tâm là lòng lành tự nhiên mà mỗi con người vẫn có (theo Lê văn Đức và Lê ngọc Trụ) hoặc Lương tâm là lẽ phải của con người, là tấm lòng Trời sinh ra sẵn tốt, biết điều nhân nghĩa (theo Bửu Kế).

Đứng về phương diện tôn giáo, chúng ta có thể nói một cách không sai : Lương tâm chính là tiếng nói của Thiên Chúa. Chúa luôn nhắc nhở ta phải làm lành lánh dữ. Vì thế, Lương tâm là chỉ nam cho mọi hành động của chúng ta.

  2. Là tiếng nói sâu thẳm.

 Lương tâm là tiếng nói sâu thẳm trong lòng mỗi người, nónói nhỏ nhẹ nhưng rất mãnh liệt : nó khen thưởng ta khi làm điều lành và nó khiển trách ta khi làm điều dữ. Nó có thể làm cho chúng ta vui sướng thoải mái, nó cũng có thể cắn rứt ta, làm cho ta ăn ngủ không yên, có thể làm cho nhiều người phát điên lên được.

 Văn hào Chateaubriand của Pháp thế kỷ 19 đã viết về lương tâm con người như sau :”Con sư tử sau khi giết và ăn thịt con mồi có thể nằm lăn ra ngủ, nhưng con người không thể ngủ yên sau khi giết hại một đồng loại của mình”.

Lương tâm là tiếng nói của Thiên Chúa.Tiếng nói của Thiên Chúa luôn thôi thúc ta là điều lành và tránh điều dữ. Nhưng tiếng nói đó rất nhỏ nhẹ, rất êm ái, phải để cho tâm hồn lắng xuống thì mới nghe thấy ; đó là một lương tâm trong sạch và tế nhị. Nếu để cho tiếng nói ồn ào của dục tình lấn át thì sẽ không nghe thấy tiếng Chúa, đó là những con người chai lỳ trong tội lỗi, họ đã bị ù tai trước tiếng nói nhỏ nhẹ của Chúa.

Vậy phải cố gắng huấn luyện lương tâm để con người phải hết sức nhậy bén với tiếng nói của Chúa trong bất cứ hoàn cảnh nào. Một khi đã có lương tâm trong sáng và ngay thẳng thì cứ việc sống theo lương tâm của mình vì đó là tiếng nói của Chúa.

  3. PHẢI HUẤN LUYỆN LƯƠNG TÂM.

Lương tâm phải được giáo dục thường xuyên, phải uốn nắn nó cho nên tốt hơn chứ không thể chống lại được nó, nếu không, sẽ phải rước lấy hậu quả đáng buồn.

  Lương tâm có răng và biết cắn, vì người ta hay nói :Lương tâm cắn rứt. Người nào bị rết cắn thường cảm thấy buốt, bị rắn cắn có thể chết trong mấy phút, nhưng nếu bị lương tâm cắn thì... thật khó mà nói cho đúng, bởi vì chưa bác sĩ nào trên thế giới chữa nổi những người bị cắn hoặc biết được sau khi bị cắn cơ thể và tâm hồn nạn nhân có những phản ứng gì.

  Những hạng người nào có thể bị lương tâm cắn ? Tại sao phải phân biệt hạng người ? Vì có một điều rất lạ là lương tâm không bạ ai cũng cắn như chó dại, mà trái lại, chỉ cắn những người có lương tâm.

  Để dễ hiểu, chúng ta có thể nói : Lương tâm là một con vật có răng mà người nào nuôi nó trong tâm hồn thỉnh thoảng bị nó cắn, nếu bạn vô lương tâm thì khỏi phải lo lắng gì hết, không bao giờ bạn bị cắn, trừ khi bạn điên rồ tìm cho bằng được con lương tâm để nuôi dưỡng nó trong người.

4. KẾT LUẬN

 Trong ngày phán xét, chúng ta phải ra trình diện trước mặt Chúa để bị tra hỏi về cuộc sống của mình. Không phải Chúa Giêsu trực tiếp phán xét, mà Chúa để cho chính lương tâm phán xét ta. Vì lương tâm là tiếng nói của Chúa nên lương tân cứ cứ theo tội phúc mà xét xử. Sau cuộc xét xủ, chính lương tâm ta tự quyết định phần thưởng hay lãnh hình phạt, lên thiên đàng hay xuống hỏa ngục. Như vậy, Chúa để cho lương tâm trở thành quan án để xét xử và Chúa sẽ chấp nhận án quyết ấy.

 Con người có phẩm giá cao cả vì con người có lương tâm. Lương tâm chính là ánh mắt yêu thương của Thiên Chúa không ngừng theo dõi con người để mời gọi thôi thúc con người vươn lên. Thảm trạng đau thương nhất của cá nhân cũng như của xã hội chính là khi tiếng nói của lương tâm bị bóp nghẹt. Xét cho cùng, thảm trạng ấy cũng đồng nghĩa với loại bỏ Thiên Chúa ra khỏi cuộc sống. Khi ánh mắt yêu thương của Thiên Chúa không còn nhìn xuyên qua tâm hồn con người nữa, thì đó là lúc con người đang dãy chết.

 Giáo hội thường mời gọi con cái mình sám hối. Sám hối là trước tiên biết lắng nghe tiếng nói của lương tâm, là đón nhận cái nhìn yêu thương của Chúa như ánh sáng chiếu dọi và hướng dẫn cuộc sống. Tin mừng đã ghi lại biết bao lần Chúa Giêsu đã đưa mắt nhìn và hoán cải bao nhiêu người. Ngài đã nhìn một Lêvi đang ngồi ở bàn thu thuế và kêu gọi ông trở thành môn đệ Ngài. Ngài đã nhìn một thủ lãnh của những người thu thuế tên là Zakêu và cho ông nhận ra hành vi sai trái của mình. Ngài đã nhìn Phêrô và ông đã ra ngoài khóc lóc ăn năn vì hành động chối Thầy của mình. Ánh mắt yêu thương của Chúa Giêsu đã hoán cải biết bao linh hồn trong lịch sử Giáo hội. Ánh mắt ấy cũng đang theo dõi từng người trong chúng ta. Mãi mãi ánh mắt ấy vẫn là ánh mắt của yêu thương, của cảm thông và tha thứ.

 Lm Giuse Đinh Lập Liễm